Aspek Kesejajaran dalam Perbilangan Adat berdasarkan Analisis Stilistik (A Stylistic Analysis of Parallelism in Customary Sayings)

Mohammad Fadzeli Jaafar, Idris Aman, Norsimah Mat Awal

Abstract


Perbilangan adat ialah kalimat berangkap yang disampaikan dalam bentuk puisi.  Sejauh ini telah banyak kajian yang dilakukan tentang perbilangan adat, misalnya dari aspek kesusasteraan dan kebahasaan.  Bagaimanapun, kajian awal ini lebih tertumpu pada pengkategorian perbilangan adat, iaitu teromba atau gurindam.  Kajian kebahasaan pula hanya memberi perhatian pada aspek gaya bahasa dan kesantunan.  Hooykaas dalam kajiannya pernah merumuskan bahawa salah satu aspek yang penting dalam perbilangan ialah kewujudan unsur perulangan dan kesejajaran. Kajian ini bertujuan untuk mengenal pasti pola dan makna kesejajaran dalam perbilangan.  Peraturan kesejajaran yang dikemukakan oleh Short telah diaplikasi.  Kajian ini akan menggunakan kumpulan perbilangan adat yang disebut sebagai Jelebu Customary Songs and Sayings, yang diterbitkan oleh Straits Branch of the Royal Asiatic Society pada tahun 1918 dan 1965.  Data kajian ini dianalisis berdasarkan tema atau domain, misalnya domain perkahwinan dan jenayah.  Hasil kajian menunjukkan bahawa kesejajaran dalam perbilangan adat hanya ditemui dalam rangkap.  Pola kesejajaran dalam perbilangan menggunakan struktur perulangan dan kesejajaran.  Dari segi hubungan makna pula, kesejajaran dalam perbilangan adat memperlihatkan hubungan sinonim dan antitetik, iaitu unsur kesejajaran mempunyai makna leksikal yang sama atau kontras.  Ditemui juga bahawa perbilangan cenderung menggunakan leksikal berunsur alam dan kata-kata adat sebagai unsur kesejajaran.  Kajian ini telah menyumbang dari aspek bentuk dan makna kesejajaran dalam perbilangan adat, dan hubungannya dengan sistem Adat Perpatih.

Kata kunci: Perbilangan adat; perulangan; kesejajaran sinonim; kesejajaran       antitetik; Adat Perpatih

Abstract

Customary sayings are verses presented in poetry form. There have been countless researches conducted on customary sayings from literary and language perspectives. Those earlier studies for example literary studies on the one hand, tend to focus on the categorization of the customary sayings into teromba or gurindam. Language studies on the other hand, tend to focus on language styles and politeness. Based on his study, Hooykaas concluded that one of the important aspects in sayings is the presence of repetition and parallelism. This study aims to identify the patterns and meanings of parallelism in sayings. Short’s guidelines on parallelism was adopted. This study uses a compilation of customary sayings known as Jelebu Customary Songs and Sayings that was published by Straits Branch of the Royal Asiatic Society in 1918 and 1965. Data were analyzed by theme or domain, such as marriage and the law. Findings from the study show that parallelism in customary sayings are found in the verses only. The parallelism patterns in the sayings display repetition and parallelism structures. In terms of meaning, parallelism in customary sayings exhibits a relationship between synonyms and antithetic because the lexical meaning in parallelism is either similar or contradictory. In addition, it was also discovered that words used in the sayings are words that relate to the universe and words on customs to build the parallel structure. This study has contributed information on forms and meaning of parallelism in customary sayings and its tie to the Adat Perpatih.  

Keywords: Customary sayings; repetition; synonym parallelism; antithetic         parallelism; Adat Perpatih


Full Text:

PDF

References


Alani Sudeen. 1995. Penulisan perbilangan adat: satu sorotan awal. Warisan 23: 15-29.

Alwi Salim. 1983. Puisi Melayu. Petaling Jaya: Fajar Bakti.

Asmah Haji Omar. 2008. Ensiklopedia bahasa Melayu. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Asmah Haji Omar. 2008: Nahu kemas kini. Kuala Lumpur: PTS Professionals.

Liaw Yock Fang. 1978. Sejarah kesusasteraan Melayu klasik. Pustaka Nasional: Singapura.

Galperin, R. 1977. Stylistics. Moscow: Higher School Publishing House.

Harun Mat Piah. 1989. Puisi Melayu tradisional: Satu perbicaraan genre dan fungsi. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Hooykaas, C. 1981. Perintis sastera, diterjemahkan oleh Raihoel Amar Gelar Datoek Besar. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti Sdn. Bhd.

Jelebu Customary Songs and Sayings. Straits Branch of the Royal Asiatic Society. 1918. Reprinted with the permission of the Royal Asiatic Society, Malayan Branch. Kraus reprint Ltd. 1965.

Khader Tawfiq Khader & Mohammed Mostafa Kullab. 2016. The structure of parallelism in Sa’adi Yusuf’s poetry. International Journal on Studies in English Language and Literature (IJSELL) 4(2): 39-51.

Leech, G.H. 1991. A linguistic guide to English poetry. London: Longman.

Leech, G.H & Short, M. 1991. Style in fiction: A linguistic introduction to English fictional prose. London: Longman.

Mohammad Fadzeli Jaafar. 2014. Stilistik. Dlm. Pengenalan linguistik teoritis dan aplikasi, disunting oleh Mohammad Fadzeli Jaafar. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Mohd Taib Osman. 1975. Warisan puisi Melayu. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Mohd. Yusof Md. Nor. 1994. Perlambangan dalam perbilangan Adat Perpatih: satu pandangan umum. Dlm. Adat merentas zaman, disunting oleh A. Samad Idris, Norhalim Hj. Ibrahim, Muhammad Tainu & Dharmala NS. Seremban: Jawatankuasa Penyelidikan Budaya Negeri Sembilan: 403-411.

Nordin Selat. 1975. Sistem sosial adat perpatih. Kuala Lumpur: Utusan Publications & Distributors Sdn. Bhd.

Norhalim Haji Ibrahim. 1993. Adat perpatih: perbezaan dan persamaannya dengan adat temenggung. Kuala Lumpur: Penerbit Fajar Bakti Sdn. Bhd.

Norhalim Haji Ibrahim. 2003. Glosari adat Negeri Sembilan. Selangor: AFY Communications.

Norhana Bakhary, Zaitul Azma Zainon Hamzah, Mohd Zariat Abd Rani & Omrah Hussin. 2010. Kesantunan bahasa dalam kata perbilangan adat perpatih: satu tinjauan awal. Jurnal Linguistik 11: 1-20.

Norhana Bakhary. 2014. Strategi kesantunan berbahasa masyarakat adat perpatih dalam kata perbilangan. Jurnal Bahasa 14(2): 239-271.

Norhayati Idris. 1999. Gaya bahasa perbilangan adat perpatih. Ijazah Master Sastera. Universiti Putra Malaysia.

Norhayati Idris. 2013. Perbilangan adat perpatih cerminan jati diri Melayu. Prosiding Seminar Antarabangsa Penyelidikan Mengenai Melayu 2013.

Okunowo, Y. 2012. Patterns of parallelism as trope of meaning in Osundare’s poetry. Academic Research International 2(2): 715-723.

Saidatul Nornis Hj. Mahali. 2012. Situasi, peristiwa dan lakuan bahasa dalam Kalang Sama. Akademika 82(1): 3-14.

Sardar Fayyaz ul Hassan. 2013. Analyzing the Language of Poetry from a Perspective of Linguistics. International Journal of English and Education 2(2): 394-409.

Sete Ramlah Lazis. 1986. Perbilangan dalam adat perpatih di Negeri Sembilan dilihat dari segi bentuk dan bahasa. Latihan Ilmiah, Universiti Sains Malaysia.

Siti Hawa Haji Salleh. 1994. Bahasa Melayu dalam teks undang-undang Melayu lama. Dlm. Bahasa dan undang-Undang, disunting oleh Nik Safiah Karim & Faiza Tamby Chik, 92-112. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Short, M. 1996. An exploring a language of prose, drama and poem. London: Longman.

Simpson, P. 1997. Language through literature: an introduction. London: Routledge.

Umar Junus. 1989. Stilistik: satu pengantar. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Wales, K. 2011. A dictionary of stylistics. Edisi ketiga. Harlow, Essex: Pearson Education Ltd.

Wan Norhasniah Wan Husin. 2011. Budi Islam: its role in the construction of Malay identity in Malaysia. International Journal of Humanities and Social Science 1(12): 132-142.

Yaakub Idrus & Norzali Ibrahim. 1987. Teromba dan perbilangan adat. Warisan Jurnal Persatuan Sejarah Malaysia. Cawangan Negeri Sembilan 12.

Za’ba. 1965. Ilmu mengarang Melayu. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Zaitul Azma Zainon Hamzah & Ahmad Fuad Mat Hassan. 2011. Bahasa dan pemikiran dalam peribahasa Melayu. Gema Online® Journal of Language Studies 11 (3): 31-51.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.